Khabarpato logo

         

फिचर/विशेष

एक लडाकुको संस्मरणमा बेनी मोर्चा- २: ‘कमरेडहरू, यो ठाउँबाट भागिहाल्नुहोस्, सेना आइसक्यो’

जानुका धमला

जानुका धमला

एक लडाकुको संस्मरणमा बेनी मोर्चा- २: ‘कमरेडहरू, यो ठाउँबाट भागिहाल्नुहोस्, सेना आइसक्यो’

एउटै लक्ष्य उद्देश्य लिएर हिँडेका क्रान्तिकारीहरूलाई आफ्नै जस्तो लाग्ने, युद्धमा हिँडेका सबै परिवार । कमाण्डर पावेलकी आमाको अथाह प्यार र शुभेच्छा लिएर हामी राधा घिमिरे दिदीकी आमाको घरमा गयौँ । त्यहाँ पनि उस्तै प्यार र ममता पायौँ । त्यसैले होला, सृष्टिले पनि आमाको सिर्जना गरेको, जसलाई दिएर कहिल्यै नसकिने प्यार र ममता दिएको हुन्छ । विशाल हृदय हुन्छ आमाहरूमा । 

केही दिन त्यहीँ बस्ने निर्णय भयो । त्यो समयलाई उपयोग गर्ने उद्देश्यले हामी प्युठानको सदरमुकाम मुर्कटी भिङरी, रोल्पा र प्युठानको सिमानामा तत्कालीन शाही नेपाली सेनाहरूले संस्कृतिकर्मीहरूलाई मारेको रहेछ, त्यही तिथि पारेर जिल्ला पार्टीले मशाल जुलुस, फायरिङ जुलस गर्ने योजना रहेछ । त्यो जुलुसमा मैले टुटु राइफल पड्काएकी थिएँ । 

प्युठानको प्रख्यात ठाउँ स्वर्गद्वारीलगायतका धेरै ठाउँहरूमा घुम्यौँ, जुन युद्धकालमा सामरिक हिसाबले चर्चित थिए । मैले दिदीसँग रोल्पा, रुकुम घुम्न जाने इच्छा राखेँ । दिदीले मेरो आग्रहलाई स्वीकारेर जाने तयारी गर्‍यौँ । 

घरबाट निस्किने दिन आमाले झोलामा मकै, गहँु र चामलबाट निर्मित सातु झोलामा हालिदिनुभयो । हामी खुसी हुँदै आफ्नो यात्रातर्फ लाग्यौँ । हामी प्युठानबाट अरुण खोलाको तिरैतिर रोल्पातर्फ लाग्यौँ । अरुण खोला सुसाइरहेको थियो । खोलाको किनारसँगको सामीप्यमा दुश्मनका क्यापहरू छल्दै हामी प्युठान र रोल्पाको सिमानाबाट रोल्पातर्फ लाग्यौँ ।

त्यही क्रममा हामी तत्कालीन शाही सेनाद्वारा गिरफ्तार गरी हत्या भएका शिक्षकको घरमा पुग्यौँ । त्यो बेला हाम्रो साथमा सल्यानका तारानाथ कमरेड पनि हुनुहुन्थ्यो । उहाँको कार्यक्षेत्र रोल्पाको दक्षिण-पश्चिम भेगमा थियो । पश्चिम सबै हिसाबले जनयुद्धको विशेष महत्त्व राख्ने ठाउँ थियो नै । 

हामी प्युठानबाट हिँडेर रोल्पाको  सिमानामा पुग्यौँ । अलिक अनौठो अनुभूति हुनु स्वाभाविक थियो मलाई । तराईका समथर फाँटहरूमा हाम्रो ब्रिग्रेडको कार्य क्षेत्र, त्यसमा पनि १५ वटा बटालियनको कार्यक्षेत्र तराई भएका कारणले पनि मलाई पहाड चढ्न निकै कठिन भएको थियो ,

पश्चिमको भूगोल नाक ठोकिने उकालो चढेर माथिको डाँडामा पुग्यो फेरि घुडा जोडिने ओरालो झरेर फेरि अर्काे खोलामा पुग्नुपथ्र्यो । दुश्मनका संभावित नाकाहरूलाई पार गर्दै हामी रोल्पाको होलेरी चौकी नजिकै पुग्यौँ । म हिँड्न नसक्ने भएकी थिएँ तर पनि मलाई अर्काे ऊर्जा तत्कालै पैदा भयो- जनयुद्ध सुरु गर्दा ऐतिहासिक महत्त्व राख्ने ठाउँमा जाने कुराले उत्साहित तुल्यायो । 

रोल्पाको होलेरी चौकी नजिक पुगेर गर्वको अनौठो रक्त प्रवाह भयो शरीरमा । निकै सुन्दर दृश्य मनमा कुदिरहेको थियो । होलेरीको बजारमा रहेको सडकमाथिको डाँडा, जहाँ माओवादी पार्टीले जनयुद्ध सुरुवात गर्ने दिन आक्रमण गरेको चौकीका भग्नावशेषहरू बाँकी थिए । उत्साहका साथ सबै दृश्यहरू नियालिरहेकी थिएँ, आँखा दाङबाट आउने सडकतिर पुगेछ ।

पहिला त विश्वास नै लागेन- शाही नेपाली सेनाहरू आएका हुन् भनेर । हामी करिब ५०० मिटरको दूरीमा थियौँ । लामो दूरीको  मार गर्ने हतियारको किलिङ रेन्जभित्र हामी परिसकेका रहेछौँ । त्यही समयमा स्थानीय साथी आएर भन्नुभयो, ‘कमरेडहरू, तपाईंहरू यो ठाउँबाट भागिहाल्नुहोस् । सेना आइसक्यो ।’

हामीलाई बाटोका बारेमा केही थाहा थिएन, कता गयो भने कहाँ पुगिन्छ भनेर । स्थानीय साथीले हामीलाई दहबन जाने बाटो देखाएर फर्किए । हामी बाटैबाटो दहबनतिर हिँड्यौँ । शाही सेनाहरू होलेरी बजारमा आएर छापा मार्न सुरु गरे ।

दहबनको बाटो हुँदै सल्यानतर्फ लाग्यौँ । सल्यानको झिमरुक टावरको नजिक पुग्न लाग्दा गोधूलि सन्ध्याले हामीलाई स्वागत गरिरहेको थियो । यहाँ हामी ५ जना जम्मा भयौँ । झिमरुक टावरको मुनि उभिएर एक पटक फेरि त्यही विशाल टावर राखेको डाँडालाई हेर्दा भग्नावशेष टावर डाँडामा ठिंग उभिएर हामीलाई नियालिरहेको आभाव भयो ।

त्यस दिन हामी रुकुमको खोलागाउँ नजिकै गएर बास बस्यौँ । त्यस रात खाएको मकैको रोटीको याद अझै पनि उत्तिकै स्वादिष्ट लाग्छ ।

भोलिपल्ट हामी रुकुमको चौरजहारी नजिकै तारानाथ शर्मा कमरेडको घरमा पुग्यौँ । त्यही बेलामा हो मैले रुकुमको चौरजाही फाँट नियालेको, मशाल जुलुसमा भाग लिन जाँदा राधा घिमिरेले अँध्यारो रातमा पनि मलाई खोजेर सँगै लैजानुभएको । दुश्मनले लखेट्दा नहरको पानीमा पसेर लुकेको । खोलागाउँ मुसिकोट जाजरकोटको खलङ्गा जुनी कम्युन र अजम्बरी कम्युनलाई हृदयभरी सजाउँदै मीठो प्यारले चुमेको । 

१८ वर्षपछि सम्झिन्छु त्यति बेलाका जुनी र अजम्बरी कम्युन के भए होलान् अहिले ? सत्ताको भत्तामा रमाएपछि हिजोका ती अजम्बरी उपलब्धिहरू कहाँ रहन्छन् र ? सबै भाँडमा गए । सानो भेरीको किनारैकिनार पश्चिमका जनताको अनगिन्ती वर्गीय मायालाई मनमा सजाउँदै हामी एक सातापछि रुकुमको महतगाउँ हुँदै रोल्पाको थवाङ पुग्यौँ ।

रोल्पा, त्यसमाथि पनि थवाङ, जुन जनयुद्धको उद्गम थलो हो, मनमा हजारौँ भावनाहरूको प्रतिनिधित्व भयो । किलो सेरा २ अप्रेसनका बेलामा प्रहरीले आगो लगाएको त्यो सुन्दर बस्ती, काला दलिन र निदालका भग्नावशेषहरू, संकटकालमा शाही सेनाले भत्काएका सयौँ घरहरू । घरमा वृद्ध आमाबा मात्र । जनयुद्धमा सयौँ वीर योद्धाहरूले रगत बगाएको बस्ती थवाङ स्मारक गाउँको बीचमा बनाइएको पाहुना घर । यस्तैयस्तै सुन्दरताले भरिपूर्ण थियो थवाङ त्यो बेला । 

थवाङले नेपामा संचालित १० वर्षे जनयुद्धलाई ठूलो गुन लगाएको छ । माओवादी पार्टीका नेता र कार्यकर्ता हँु भन्नेहरूले कहिल्यै पनि सक्दैनन् थवाङको ऋण तिरेर । त्यो रात राधा धिमिरे र म त्यो पाहुना घरमा बस्यौँ । पश्चिम गएपछि सबैभन्दा पहिला भेटेको कमाण्डर हुन् हरिभान पुन (क. बरुण) उनी जनमुक्ति सेनाको ब्रिग्रेड कमाण्डर थिए । उनले नै भनेका हुन् मलाई बेनीमा फौजी आक्रमण हुँदै छ भनेर । उनीसँग भेटेपछि तय भएको हो मेरो बेनी मोर्चामा जाने यात्राको ।

अहिले सम्झिन्छु, त्यो बेला पनि हाम्रा परिवारहरू त थिए तर मलाई बाआमाले मेरो व्यक्तिगत स्वार्थका लागि भनेको कुरामा पटक्कै विश्वास थिएन । त्यही कमाण्डका नेता प्यारा थिए, जो अपरिचित भएर पनि वर्षौं अगाडिदेखिको चिनजान जस्तो वर्गीय सम्बन्धको नजिक थिए । 

जसको वास्तविक नाम, घर र थरसमेत थाहा हुँदैन थियो, मात्र उपनामको आधारमा आफ्ना कमाण्डरहरूमाथि यत्रो भरोसा र विश्वास किन हुन्थ्यो होला ? अहिले भने त्यो वास्तविकतासँग किन पटक्कै मेल नखाएको होला त्यो भरोसाले ? 

यात्रा रोल्पाको थवाङबाट रुकुमको काक्री गाविस, हालको भुमे गाउँपालिकामा रहेको हाईस्कुलसम्मको थियो । त्यो स्कुलभन्दा ३ घन्टामाथि ठूलो जंगलमा मध्य र पश्चिम कमाण्डको जनमुक्ति सेनाका कमाण्डरदेखि जनमुक्ति सेनाको स्पेसल फोर्ससम्म जम्मा भएको थियो । जब म लुकुमको स्कुलमा पुगेँ, त्यस बेला क्यामेरा र टेप रेकर्डर लिएर जनमुक्ति सेनाहरूको भनाइ रेकर्ड गरिरहेका व्यक्तिमा ध्यान पुग्यो । उहाँ पश्चिम कमाण्डको प्रतिनिधि जनादेश पत्रिकाको युद्ध सम्वाददाता मनऋषि धिताल हुनुहुँदोरहेछ । पत्रकारिताका बारेमा छोटो समयमा पनि धेरै कुराहरू सिक्ने अवसर प्राप्त भयो उहाँसँग ।

यो पनि :

एक लडाकुको संस्मरणमा बेनी मोर्चा- १: ‘माओवादी त जंगलमा बस्छ रे ! हामीलाई के थाहा ?’

ताजा

सबै

जोकोभिचको अस्ट्रेलिया निर्वासनविरुद्धको अपिल अस्वीकार

संघीय अदालतले नोभाक जोकोभिचले आइतबार अस्ट्रेलियाबाट निर्वासनबाट बच्नका लागि गरेको म…

पीएम कप टी- २०: सुदूरपश्चिमले जित्दा आर्मी सेमिफाइनलमा

सुदूरपश्चिम प्रदेशले प्रधानमन्त्री (पीएम) कप टी- २० पुरुष राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिताम…

कन्सर्ट हल बाहिर गोली चल्दा ६ जना घाइते

अमेरिकाको ओरेगन राज्यको युजेनमा रहेको कन्सर्ट हलबाहिर शुक्रबार राति गोली चल्दा कम्तीम…

नेपाल-बेलायत श्रम वार्ता : एक साताभित्र श्रम समझदारीको मस्यौदा तयार हुने

रोजगारीका लागि स्वास्थ्य जनशक्ति लैजाने विषयमा नेपाल र बेलायतबीच श्रम सझदारी हुने भए…

लोकप्रिय

सबै

राष्ट्रियसभा र स्थानीय तहको निर्वाचन तोकिएकै समयमा गर्न दलहरूको सुझाव

निर्वाचन आयोगले राखेको सर्वदलीय बैठकमा राष्ट्रियसभा र स्थानीय तहको निर्वाचन तोकिएकै स…

च्यासल युथ क्लबका २ जना खेलाडीलाई कोरोना

शहीद स्मारक ए डिभिजनल क्लब च्यासल युथ क्लबका २ जना खेलाडीमा कोरोना संक्रमण देखिएको छ…

नेप्सेमा ५४.१२ अङ्कको वृद्धि, पुग्यो २ हजार ८५७.७५ बिन्दुमा

धितोपत्र बजारमा शेयर कारोबार मापक नेप्से परिसूचक आज पनि उच्च अंकले वृद्धि भएको छ । …

चुनावअघि उत्तर प्रदेश भाजपाका १५ जना विधायकले गरे पार्टी त्याग

एक महिनापछि हुन लागेको विधानसभाको निर्वाचनअघि भारतीय जनता पार्टी (भाजपा)लाई उत्तर …

यो पनि

एक लडाकुको संस्मरणमा बेनी मोर्चा- २: ‘कमरेडहरू, यो ठाउँबाट भागिहाल्नुहोस्, सेना आइसक्यो’

एक लडाकुको संस्मरणमा बेनी मोर्चा- २: ‘कमरेडहरू, यो ठाउँबाट भागिहाल्नुहोस्, सेना आइसक्यो’

एउटै लक्ष्य उद्देश्य लिएर हिँडेका क्रान्तिकारीहरूलाई आफ्नै जस्तो लाग्ने, युद्धमा हिँडेका …

कमेडी च्याम्पियन शृंखला-२ : दु:ख लुकाएर दुनियाँ हँसाउँछन् कमेडियन सन्तोष

कमेडी च्याम्पियन शृंखला-२ : दु:ख लुकाएर दुनियाँ हँसाउँछन् कमेडियन सन्तोष

हिजोआज शुक्रबार र शनिबार आउन्नै हुँदैन, गोरखाको पालुङटार नगरपालिका- ६ का ९३ वर्षीय…

देवेन्द्र केसीः एटीसी अफिसरदेखि अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका महाप्रबन्धकसम्म

देवेन्द्र केसीः एटीसी अफिसरदेखि अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका महाप्रबन्धकसम्म

आजभन्दा ५९ वर्षअघि ३ मंसिर २०१९ मा प्रकृतिकी रानी कास्कीको तत्कालीन भलाम गाउँ पञ्चायत…

ओलीले विश्वास नगरेका माधव खेमाका यी ९८ नेता

ओलीले विश्वास नगरेका माधव खेमाका यी ९८ नेता

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) आन्तरिक किचलो र लफडासँगै दशौँ महाधिवेशनको तयारीमा ल…