Khabarpato logo

         

धितोपत्र बोर्डको प्रशासनिक कामको नेतृत्व गर्ने जिम्मेवारी निरज गिरीलाई

नेपाल धितोपत्र बोर्डको दैनिक प्रशासनिक कामको नेतृत्व गर्ने जिम्मेवारी निरज गिरीले पाए…

नेसनल माइक्रो फाइनान्सको संस्थापक शेयर आजदेखि लिलामी बिक्री खुला

नेसनल माइक्रो फाइनान्स वित्तीय संस्थाले संस्थापक समूहको शेयर बिक्री खुला गरेको छ । सं…

प्रुडेन्सियल इन्स्युरेन्सको शेयर बिक्री गर्दै महालक्ष्मी विकास बैंक

महालक्ष्मी विकास बैंकले आफ्नो स्वामित्वमा रहेको प्रुडेन्सियल इन्स्युरेन्सको संस्थापक शेयर …

कला/साहित्य

सिस्टर लता लामिछाने

अश्रु सिन्धुलीय

अश्रु सिन्धुलीय

सिस्टर लता लामिछाने

१. यो कथा केही सत्य हो र केही काल्पनिक पनि हो । जस्तो कि कथाकी पात्राको नाम नै काल्पनिक हो तर कतिपय घटना भने सत्य घटनामा आधारित छन् ।  सामान्यतः यसो भन्ने गरिन्छ ।

२. आजभन्दा ठिक ४० वर्षअघिको सम्झना हो, जुनबेलामा बिरामीहरूको सिधै पहुँच हुन्थ्यो अस्पतालमा र बिरामीहरूलाई बिनापक्षपात भर्ना गरिन्थ्यो । तर, डाक्टरसँगको चिनापर्चीले यसै पनि काम गथ्र्यो नै । त्यसबेलामा पनि लाग्थ्यो- स्वास्थ्यको खर्च महँगो नै छ । तर अहिले जस्तो बेथितिको थिएन भन्ने गर्छन् भुक्तभोगीहरू । स्वास्थ्यको अवस्था भने अहिलेभन्दा सरल थियो जस्तो लाग्छ । 

३. मैले सम्झना गर्न लागेको सिस्टर लताका बारेमा हो । सिस्टर लता लामिछाने । यो नाम कतै मिलेमा संयोग मात्र मान्नुहोला । तर, मैले सम्झेसम्म उनको नाम सिस्टर लता नै थियो । अहिले ती सिस्टर पनि आफ्नो औपचारिक पेसाबाट निवृत्त भइन् होला पक्कै तर मलाई अहिले पनि उनको त्यही अनुहार, त्यही उमेर नै झल्झली यादमा आउँछ । 

४. उनी महिलाको शल्य चिकित्साको कोठामा थिइन् । महिलाहरूका कुरुवा पुरुष पनि हुन्थे धेरैजसो । मुस्किल के पनि पर्ने रहेछ भने एउटी बिरामीको लुगा परिवर्तन गर्नुपर्दा, उनलाई यदि बेडमा नै शौच गराउनुपर्दा पुरुषहरूलाई बारम्बार बाहिर जानका लागि भन्नै पर्ने । धेरै सिस्टरहरू झर्को फर्को गरेर कराउँथे र भन्थे, ‘कस्ता लोग्नेमान्छे हुन् भनेको, अर्की स्वास्नीमान्छेका लुगा फेर्ने बेला भएको छ, दिसा-पिसाब गराउने बेला भएको छ, थाहा नपाएजस्तो गरेर बस्छन् बा !’

तर, सिस्टर लताले भने त्यो समस्याको समाधान बडो कूटनीतिक पाराले गर्थिन् र भन्थिन्, ‘कृपया, एकछिनलाई यसो बाहिर गइदिनुहोस् न है ! तपाईंको बिरामीलाई कुनै समस्या आइहाल्यो भने मै सेवा गर्दिन्छु नि, हुन्न र ?’

किनभने कुरुवा बाहिर जान नमान्ने कारण हुन्थ्यो- बिरामीको हेरचाह गर्नुपर्ने । कुनै काममा बाहिर गएको रहेछ कुरुवा भने पनि ऊ आउनेबेलासम्ममा कराउँदै, फत्फताउँदै बस्थे अरू सिस्टरहरू । तर, हामी कुरुवाका लागि भने लता सिस्टर सधैँ बसिरहून् आफ्नो ड्युटीमा भन्ने लाग्थ्यो । 

अरू त अरू, हामी नभएको बेलामा डाक्टर आएर राउन्डमा कुनै ओखती लेखेका रहेछ भने पनि उनले या त सञ्चित ओखतीबाट दिन्थिन् या बाहिरबाट किन्न लगाएर बिलसमेत राखिदिन्थिन् बेडमा, जुन हामी पछि आएपछि भुक्तानी गथ्र्यौं ।  उनी हुनु भनेको त्यो फिमेल सर्जिकल वार्डमा सबै बिरामीको अनुहार हँसिलोल हुनु थियो । हामी कुरुवाहरूका लागि काम छ भने बाहिर जानका लागि छुट थियो किनभने हामी सबैको काम उनी एक्लै भ्याउँथिन् । 

५. डाक्टरहरू पनि उनको सेवाबाट अत्यन्त खुसी थिए । हाम्रा बिरामीहरू पनि उनको अनुहार देखेपछि खुसी हुन्थे र हामी कुरुवाहरूले पनि कम्तीमा पनि गाली खानुपर्दैन थियो किनभने उनले सम्झाउँदा कोही पनि निहुँ खोजर वार्डमा बस्दैन थियो । 

कसैलाई अपरेसनका लागि तयारी गर्नु छ भने उनले सबै कुरा सम्झाएर भन्थिन् र ओखतीहरूको व्यवस्था गर्नका लागि अस्पतालको सेवागृहबाट आवश्यक सामग्री लिएर आउँथिन् अनि भन्थिन्, ‘कसैले सोधे भने भन्नु है, किनेर ल्याएको ।’

उनलाई थाहा थियो, अस्पतालमा किन हो, भएको ओखतीको प्रयोग गर्दैनन् र सरकारी अस्पतालका लागि आएको करोडौँ रुपैयाँको सामान कति त बिग्रेर जान्छन्, कति समय गुज्रेर फाल्नुपर्छ, कति त चोरिन्छन् र बाहिर बेचिन्छन् । उनी कडा थिइन् र स्टोरमा गएर बिरामीका लागि आवश्यक सामग्री छ भने किन्न लगाउँदिन थिइन् । 

६. मैले एक दिन सोधेँ, ‘भन्न मिल्छ भने भन्नुस् न, तपाईंको घर कहाँ हो ? कति वर्षकी हुनुभयो ? कति पढ्नुभएको छ ? यस प्रकारको सेवा भाव कसरी तपाईंमा आयो ? अरू सिस्टरहरू त तपाईं जस्तै सेवाभाव राख्दैनन् ।’ 

७. मलाई उनले सोझै तरिकाले जबाफ दिइन्, ‘मेरो घर चितवन हो । पहिले हाम्रो घर लमजुङमा रहेछ तर म चितवनमा नै जन्मेकी हुँ । अहिले म २३ वर्षकी भएँ र अविवाहित नै छु । यो पेसामा आउने विचारले मैले भरतपुरमा स्टाफ नर्सको कोर्स सिध्याएँ र यो अस्पतालमा काम पाएँ । नर्सिङ पेसामा लाग्ने हो भने सेवाभाव जरुरी छ, मानवीय संवेदनालाई आमा जस्तै भएर बुझ्नु जरुरी छ । अरू साथीहरूका बारेमा उहाँहरूलाई नै सोध्नुहोस् ।’

उनले हाँसेर दिएको जबाफ भए पनि कति मार्मिक थियो र कति स्पष्ट थियो । कतिसम्म भने अपरेसन कक्षमा हुँदासमेत उनले बिरामीका परिवारलाई ढाडस दिएर जान्थिन् र भन्थिन्, ‘धेरै चिन्ता नगर्नुस्, तपाईंलाई भन्दा बढी चिन्ता हामीलाई हुन्छ बिरामीको किनभने तपाईंहरूले सम्पूर्ण विश्वास हामीमाथि राख्नुहुन्छ अनि हामी त्यो विश्वासको जगमा भगवान्सँग प्रार्थना गर्छौं । हामी त निमित्त मात्रै हौँ ।’

८. म त छक्क परेको थिएँ उनको जबाफबाट र दैनिक सेवा व्यवहारबाट । उनी अस्पतालको निवासमा नै बस्ने हुनाले कतिपय सिस्टरहरूको अप्ठ्यारो पर्दा उनी ओभर टाइमको कुनै वास्ता नगरी सेवामा हाजिर हुन्थिन् । डाक्टरहरू पनि उनको खोजी गर्थे किनभने वार्डका सबै बिरामीको उनले रेकर्ड यसरी राखेकी हुन्थिन् कि बिरामीको फाइल नै हेर्नुपर्दैनथ्यो । 

९. राम्री पनि बिछट्टैकी थिइन् । लुगा पनि कति सुहाएको हुन्थ्यो तर उनमा अरू जस्तो राम्री भएकीमा घमण्ड देखिँदैनथ्यो । सबैसँगको उनको व्यवहार हेर्दा लाग्थ्यो, सबैसँग उनको परिचय पहिलेदेखिकै हो । 

१०. मलाई दिउँसो काममा जानुपथ्र्यो । उनको ड्युटीमा म निस्फिक्रीका साथ जान सक्थेँ । करिब १ महिनाजति म अस्पतालमा बिरामीलाई लिएर बसेँ । अरू सिस्टरको समय तालिका भने कसैलाई वास्ता थिएन तर लता सिस्टरको कुन बार कति बजे आउने, कुन बार नाइट ड्युटी पर्छ, सामान्यतः बिरामी र कुरुवाहरूलाई थाहा थियो । हप्तामा शनिबार नाइट ड्युटी हुन्थ्यो अनि एकैचोटि सोमबार मात्र उनी आउँथिन् किनभने त्यो समय तालिका अहिले पनि मलाई सम्झना छ । 

११. अहिले कहाँ होलिन् लता सिस्टर ? बिहे गरिन् कि गरिनन् ? बिहे गरेको भए उनका श्रीमान् के गर्दै होलान् ? किनभने त्यसबेलाको उनको उमेरसँग अहिले गणना गर्दा उनी ६३ वर्षकी भइन् र उनका श्रीमान् पनि त्यही उमेरको हाराहारी या बढी नै भएका होलान् । कुनै डाक्टरसँग बिहे गरिन् कि बाबुआमाले खोजेको केटासँग बिहे गरिन् ? मागी बिहे गरिन् कि प्रेम विवाह गरिन् ? छोराछोरी, नातिनातिनी भए होलान् र ? उनका सन्तान पनि जञ्जालले देशबाट बाहिरिए या देशमै छन् कि ? 

१२. यस पटकको कोरोना कहरमा नर्स, डाक्टर, प्रहरी, सेनाहरूले गरेको सेवा भावले मलाई उनलाई सम्झिन बाध्य पारेको हो कि जस्तो लाग्छ । मेरी श्रीमतीलाई त्यहाँबाट डिस्चार्ज गरे पनि फेरि म त्यो अस्पतालको सर्जिकल फिमेल वार्डमा गइनँ । मलाई अहिले पनि ती लता सिस्टर त्यहीँ सफा सेतो इन्द्रकमल जस्तो ड्रेसमा नीलो बेल्ट लगाएर, कपालमा कलम घुसारेर, आवश्यक पर्ने सामग्रीहरूको जोहो गर्ने जाँगर भएकी ती साक्षात् देवीको कल्पना आउँछ । 

मैले के पनि देखिनँ भने, त्यो उमेर उनमा कुनै उत्ताउलोपन पनि थिएन उनमा र कुनै घमण्ड पनि थिएन । सायद समय मिलाएर पद्मकन्या क्याम्पसमा पढ्दै पनि थिइन् कि ? उनका हातमा कुनै न कुनै किताब हुन्थ्यो साहित्यको तर पढ्न फुर्सद त तिनलाई कहाँ हुन्थ्यो र ? 

१३. म अहिलेको उनको अनुहार कस्तो भयो होला भनेर कल्पना गर्छु । कपाल सेतै फुल्यो होला, गालामा चाउरी परेको होला तर उनको अनुहारमा त्यो चमक पक्कै होला स्वाभिमानको र सेवाको सन्तुष्टभावको । तर, म उस्तै लता सिस्टर मात्र सम्झन्छु, जसलाई ४० वर्षअघि अस्पतालको फिमेल सर्जिकल वार्डमा देखेको थिएँ । उनलाई हजारौँ बिरामी र हजारौँ कुरुवाले दिएको आशीर्वादले पक्कै पनि जीवन सहजताका साथ चलेको होला । सन्तानको राम्रै अवस्था होला या के भएको होला ? 

यदि तपाईंले चिन्नुभएको छ भने मलाई एक पटक ती सेवामूर्तिको दर्शन गर्नु छ, जसले मलाई अहिलेसम्म एउटा सकारात्मक प्रभाव छाडेको छ परिचारिकाहरूको सेवाको । पक्कै पनि यो कोरोना कहरमा उनले निःशर्त सेवा गरिहोलिन् संक्रमितहरूको र उनलाई पक्कै पनि कोरोनाले छोएको छैन होला भन्ने अपेक्षा गरेको छु ।

ताजा

सबै

माधव नेपाललाई होमसिक जस्तै एमालेसिक हुन्छ: योगेश भट्टराई

नेकपा एमालेका सचिव तथा प्रचार विभाग प्रमुख योगेश भट्टराईले पार्टी विभाजन गर्नेहरूएमा…

मन्त्रिपरिषद् चाँडै विस्तार हुन्छ: माधव नेपाल

सत्तारुढ गठबन्धन आवद्ध दल नेकपा (एकीकृत समाजवादी) अध्यक्ष माधवकुमार नेपालले एक साताभ…

प्रचण्ड र माधवले पार्टी फुटाएको ओलीको आरोप

नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड र माधवकुमार नेपालले २ पटक पार्ट…

ओलीले माधवलाई भने: 'आफ्नो इगोका कारण देश, जनता र कार्यकर्ताको भविष्यमाथि खेलवाड गर्न मिल्छ ?’

नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले माधवकुमार नेपाल घरमा आगो लगाएर खरानी घसेर तीर्थयात्र…

लोकप्रिय

सबै

कविताकृति 'निषेधाज्ञाका प्रतिबिम्बहरू' सार्वजनिक

राष्ट्रिका साहित्य प्रतिष्ठानद्वारा प्रकाशित ६ जना साहित्यकारहरूको संयुक्त कवितासंग्रह &#…

'हात्तीजत्रो एमालेलाई बोको मात्र बनाए': महेश बस्नेत

प्रमुख प्रतिपक्षी नेकपा एमालेकेन्द्रीय सदस्य महेश बस्नेतले माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पक…

नेसनल माइक्रो फाइनान्सको संस्थापक शेयर आजदेखि लिलामी बिक्री खुला

नेसनल माइक्रो फाइनान्स वित्तीय संस्थाले संस्थापक समूहको शेयर बिक्री खुला गरेको छ । सं…

बेलायती कम्पनीले मुगाबेलाई लाखौँ डलर घुस दिएको खुलासा

बेलायतका ठूला कम्पनीहरूले जिम्बाबेका तत्कालीन राष्ट्रपति रोवर्ट मुगाबेलाई लाखौँडलर घु…

यो पनि

कविताकृति 'निषेधाज्ञाका प्रतिबिम्बहरू' सार्वजनिक

कविताकृति 'निषेधाज्ञाका प्रतिबिम्बहरू' सार्वजनिक

राष्ट्रिका साहित्य प्रतिष्ठानद्वारा प्रकाशित ६ जना साहित्यकारहरूको संयुक्त कवितासंग्रह &#…

जीवन चक्रपथ

जीवन चक्रपथ

१. बाटुलो समय पनि छ समय चेप्टो पनि हुन्छ तर, घुमीघुमी एकै ठाउँमा आउने एउटा चक्रपथ …

पत्रकारिता, जीवनी, नाटक, समालोचना, गजलका अग्रणी मोतीराम

पत्रकारिता, जीवनी, नाटक, समालोचना, गजलका अग्रणी मोतीराम

२३ भदौ १९२३ कुसेऔँसीका दिन काठमाडौंको भोसिको टोलमा पिता पण्डित दयाराम भट्ट र माता…

१-९ असोजमा नेपाल युरोपियन युनियन चलचित्र महोत्सव

१-९ असोजमा नेपाल युरोपियन युनियन चलचित्र महोत्सव

आगामी असोज पहिलो साता नेपाल युरोपियन युनियन भर्चुअल चलचित्र महोत्सव- २०२१ (नियुफ- …