Khabarpato logo

         

अन्तर्वार्ता

'प्रज्ञाप्रतिष्ठानहरू गहना मात्र भएका छन्': नेपाली लेखक संघ अध्यक्ष श्रेष्ठ

आईएनएस-स्वतन्त्र समाचार

आईएनएस-स्वतन्त्र समाचार

'प्रज्ञाप्रतिष्ठानहरू गहना मात्र भएका छन्': नेपाली लेखक संघ अध्यक्ष श्रेष्ठ

तीर्थ श्रेष्ठ समाज सेवा, साहित्य लेखन र राजनीतिको त्रिपक्षीय यात्राका सफल यात्री मानिन्छन् । ३ बीस हिउँद–बर्खा काटिसकेका श्रेष्ठ अझै पनि ऊर्जाशील र अनुकरणीय पात्रका रूपमा परिचित छन् । खासगरी साहित्य र रचनात्मक लेखन यात्रामा दखल राख्ने श्रेष्ठ पोखरा मात्र होइन, स्वदेश तथा विदेशमा समेत उत्तिकै परिचित पात्र हुन् ।

जीवन र जगत्‌का कुरालाई सहज, सरस र सरल प्रस्तुति गर्नु नै साहित्य हो भन्ने श्रेष्ठ कविता र मुक्तक लेखनमा दिग्गज मानिन्छन् । तरलवादी आन्दोलनका एक हस्ती श्रेष्ठ शैक्षिक हित र सामाजिक विकासको उन्नयनमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्दै आइरहेका छन् । उनी पञ्चायतकालको अन्त्यका ३ वर्ष उपप्रधानपञ्च भई पोखरामा सक्रिय राजनीतिमा होमिएका थिए ।

नेपाली कांग्रेसका आस्थावान् कार्यकर्ता भए पनि सबै विचारको सम्मान गर्नुपर्छ भन्ने धारणा राख्ने श्रेष्ठ साहित्यमा भने स्वच्छन्दतावादी धारको पक्षमा वकालत गर्छन् ।

७ वटा कविता, मुक्तक र गीतसङ्ग्रह प्रकाशन गरिसकेका श्रेष्ठ राष्ट्रिय तथा स्थानीय गरी २० वटाभन्दा बढी संघसंस्थामा आवद्ध छन् । उनी राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार, मोती पुरस्कार, शिरोमणि पुरस्कार, वासुशशी पुरस्कार, भूपि स्मृति साहित्य पुरस्कारसहित दर्जनभन्दा बढी सम्मान तथा पुरस्कारबाट विभूषित भइसकेका छन् । साहित्य लेखनलाई नै जीवनको पर्याय बनाएका उनै कवि तथा साहित्यकार तीर्थ श्रेष्ठ नेपाली लेखक संघको अध्यक्षमा निर्वाचित भएपछि स्वतन्त्र समाचार सेवा (आईएनएस)का लागि गरिएको समसामयिक भेटवार्ताको मुख्य अंश ।

तपाईं किन नेपाली लेखक संघको नेतृत्वमा जानुभएको हो ?

नेपाली लेखक संघमा म केन्द्रीय सदस्य र उपाध्यक्ष पदमा बसिसकेको र यसका माध्यमले नेपाली लेखकहरूको हक, हितको संरक्षणमा केही योगदान गर्न सकिन्छ भन्ने विश्वास राखेर नेतृत्वमा आएको हुँ । यसका अतिरिक्त साथीहरूले नेतृत्व लिन आग्रह गर्नुभएकाले पनि म नेपाली लेखक संघको नेतृत्वमा आएको हुँ ।

लेखक त स्वतन्त्र प्राणी हो, उसलाई संगठन किन चाहिन्छ र ?

लेखकहरूका केही साझा समस्या र उत्तरदायित्वहरू पनि छन् । तिनलाई वैयक्तिक स्तरमा सम्बोधन गर्न सकिँदैन । त्यसका लागि संगठन आवश्यक पर्छ ।

लेखक संघले लेखकीय स्वतन्त्रताको रक्षा र प्रवर्द्धन कसरी गर्छ ? केके योजना छन् ?

अहिलेको अवस्थामा संविधानले नै विचार र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको प्रत्याभूति गरेको छ, तथापि बेलामौकामा स्रष्टाहरूका अभिव्यक्तिप्रति असहिष्णु स्वरहरू देखापर्ने गरेका छन् । यस्तोबेला संगठित रूपमा प्रतिवाद र लेखकीय स्वतन्त्रताको रक्षा गर्नका लागि आवश्यक कदम उठाउन सकिन्छ । अहिले नै लेखकीय स्वतन्त्रता अपहरण गर्ने दुष्साहस भने कसैले गर्न सक्ने अवस्था छैन ।

संघलाई दलीय संलग्नताको साँघुरो घेरामा किन राख्नुपरेको ?

संघ कुनै पनि दलको भ्रातृ संगठन होइन । लोकतान्त्रिक मूल्य, मान्यताभित्र हुने यही विश्वासको धरातलमा आधारित भएको राजनीतिक दलसँग निकटता स्वाभाविक नै होइन र ?

नेपाली भाषा, साहित्य र संस्कृतिको विकासका लागि आज राज्य र समाज दुवैले लिनुपर्ने सोच, नीति र योजना के हुन सक्छ ?

नेपाली भाषा संकटमा छ । अंग्रेजी माध्यमका विद्यालयहरू र आवश्यकताभन्दा बढी अंग्रेजीमोहले हामीलाई गाँजेको छ । आज हामी अंग्रेजीमा सोच्ने पुस्ताको उत्पादन गरिरहेका छौँ । हामी हाम्रो परम्परा, संस्कृति र संस्कारबाट टाढा हुँदै छौँ । यसबाट जोगिनु आवश्यक छ । मुलुकको शिक्षा पद्धतिमा पर्याप्त सुधारको आवश्यकता छ । मुलुकको इतिहास, संस्कृति, भूगोल र भाषाहरूको अध्ययन र अनुसन्धानमा सरकारले उदासीनता देखाएको छ । प्रज्ञाप्रतिष्ठानहरू गहना मात्र भएका छन् । यस्तो उदासीनताका दुष्परिणाम देखिँदै छन् ।

देशमा काठमाडौंकेन्द्रित प्राज्ञिक चिन्तनधारा प्रबल रहेको देखिन्छ, यस्तो परिवेशमा पोखराले सिर्जनात्मक आन्दोलनलाई कसरी हाँक्न सक्ला ?

अझै पनि राजधानी र मोफसलको भेद बाँकी रहनु दुर्भाग्य हो । संचारको क्षेत्रमा भएको अभूतपूर्व विकासले संसारलाई सबैतिर सहज पहुँचको सुविधा दिइसकेको छ । पोखराले नेपाली साहित्यमा विविध ढंगका गतिविधि र आन्दोलनमार्फत आफ्नो शक्ति र सामर्थ्य देखाइसकेको छ । त्यसका विषयमा म थप चर्चा गर्न चाहन्नँ ।

नेपाल लेखक संघमा आवद्ध नभएका तर नेपाली भाषा, साहित्यको साधनामा लागेकाहरूलाई कसरी जोड्नुहुन्छ ?

नेपाली लेखक संघमा आवद्धताका लागि हामी आग्रह गर्नेछौँ । उहाँहरूको आवद्धताका लागि उपयुक्त परिस्थिति निर्माण गर्नेछौँ ।

संसारको सिर्जनात्मक दुनियाँमा हामी कहाँ छौँ ?

सिर्जनात्मक क्षमताका दृष्टिले नेपाली लेखकहरू धेरै पछि छन् जस्तो लाग्दैन । लेखेर बाँच्ने परिस्थिति र राज्यबाट उचित प्रोत्साहनको अभावका कारणले नेपाली साहित्यले अपेक्षित प्रगति गर्न नसकेको हो ।

लेखक संघका आदर्श लेखक साहित्यकारहरू कोको हुन् ?

नेपाली लेखक संघको स्थापनामा संलग्न वीपी कोइराला, गोविन्दबहादुर मल्ल ‘गोठाले’लगायतका लेखकहरूप्रति संघ श्रद्धा राख्छ ।

साहित्य लेखन विधामा प्रदान गरिने पुरस्कारको प्रतिभा छनोट कार्य निष्पक्ष र पारदर्शी हुँदैन भन्ने गुनासो छ नि !

सबै ठाउँमा खराब भएको छ भन्नु पनि गलत हुन्छ । कमजोरीहरू छन् । त्यस्ता कमजोरीबाट मुक्त हुन आवश्यक छ ।

प्रस्तुति: यदुनाथ बञ्जारा, पोखरा

स्रोत: आईएनएस-स्वतन्त्र समाचार

ताजा

सबै

भारतीय प्रधानमन्त्री माेदीकाे भ्रमणले लुम्बिनी क्षेत्रका बजार बन्द

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको भ्रमणलाई लिएर लुम्बिनीका अधिकांश पसल व्यवसाय बन्द ग…

म्याग्दे अध्यक्षमा एमालेका श्रीप्रसाद श्रेष्ठ विजयी

तनहुँ म्याग्दे गाउँपालिकाको अध्यक्षमा नेकपा एमालेका श्रीप्रसाद श्रेष्ठ विजयी भएका छन् । …

देउवा र मोदीले गरे ‘बुद्धिस्ट कल्चर एण्ड हेरिटेज सेन्टर’को शिलान्यास

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले आज लुम्बिनीमा इण्डिय…

टस जितेर युगान्डाविरुद्ध बलिङ गर्दै नेपाल

युगान्डाविरुद्धको पहिलो टी- २० अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा नेपालले टस जितेर बलिङ गर्ने भएको …

लोकप्रिय

सबै

टस जितेर युगान्डाविरुद्ध बलिङ गर्दै नेपाल

युगान्डाविरुद्धको पहिलो टी- २० अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा नेपालले टस जितेर बलिङ गर्ने भएको …

म्याग्दे अध्यक्षमा एमालेका श्रीप्रसाद श्रेष्ठ विजयी

तनहुँ म्याग्दे गाउँपालिकाको अध्यक्षमा नेकपा एमालेका श्रीप्रसाद श्रेष्ठ विजयी भएका छन् । …

भारतीय प्रधानमन्त्री माेदीकाे भ्रमणले लुम्बिनी क्षेत्रका बजार बन्द

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको भ्रमणलाई लिएर लुम्बिनीका अधिकांश पसल व्यवसाय बन्द ग…

देउवा र मोदीले गरे ‘बुद्धिस्ट कल्चर एण्ड हेरिटेज सेन्टर’को शिलान्यास

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले आज लुम्बिनीमा इण्डिय…

यो पनि

'यो ५ वर्षमा हामीले प्रस्टता र दृढताका साथ हाम्रा बाचा पूरा गर्नेछौँ'

'यो ५ वर्षमा हामीले प्रस्टता र दृढताका साथ हाम्रा बाचा पूरा गर्नेछौँ'

बिना गौतम शाक्य, लामो समयदेखि राजनीतिमा सक्रिय हुनुहुन्छ । वीपी कोइरालाको राजनीतिक…

'प्रज्ञाप्रतिष्ठानहरू गहना मात्र भएका छन्': नेपाली लेखक संघ अध्यक्ष श्रेष्ठ

'प्रज्ञाप्रतिष्ठानहरू गहना मात्र भएका छन्': नेपाली लेखक संघ अध्यक्ष श्रेष्ठ

तीर्थ श्रेष्ठ समाज सेवा, साहित्य लेखन र राजनीतिको त्रिपक्षीय यात्राका सफल यात्री मानिन्छ…

'बोर्डले आफ्ना कमजोरीलाई सच्चाउनुको साटो खेलाडीमाथि प्रहार गर्‍यो': क्यान बोर्ड सदस्य दाहाल

'बोर्डले आफ्ना कमजोरीलाई सच्चाउनुको साटो खेलाडीमाथि प्रहार गर्‍यो': क्यान बोर्ड सदस्य दाहाल

पछिल्लो एक साता नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) ले ४ जना खेलाडीमाथि गरेको कारबाही विवादम…

'दलहरू निकास निकाल्न लागेनन् भने बुझौँ- चोलेन्द्रसँग फाइदा लिए र अझै पनि लिन चाहन्छन्'

'दलहरू निकास निकाल्न लागेनन् भने बुझौँ- चोलेन्द्रसँग फाइदा लिए र अझै पनि लिन चाहन्छन्'

प्रकाश वस्ती न्यायालयको दुरवस्थाको कारण यो अवस्था आउनुको जिम्मेवार प्रणाली अर्थात् सिस्टम…